Монгол улс дахь төвлөрлийг сааруулах шинэчлэл өрнөж байна

Local news, 19.03.2015

Монгол Улс засаглалын төвлөрлийг сааруулах шинэчлэлийг хэрэгжүүлэхдээ Швейцарийн шууд ардчиллын туршлагаас судалж, нэвтрүүлэхийг зорьж байна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц. Элбэгдоржийн санаачлагаар эхлүүлсэн шууд ардчиллыг хэрэгжүүлэх, төвлөрлийг сааруулах, шийдвэр гаргах үйл явцад иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлээр тус улсын Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж буй үйл ажиллагаанд ихээхэн ахиц дэвшил гарч байна.

Иргэд олон нийтийн хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцдог болж байна.

Эдгээр санаачлагуудын нэг нь төсвийн хөрөнгөөс орон нутгийн иргэдэд оршин суугаа нутагтаа нэн тэргүүнд хийж гүйцэтгэх ажлыг тодорхойлж хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэх боломж олгосон Орон нутгийн хөгжлийн сан (ОНХС)-г бий болгосон явдал юм. Иргэд ОНХС-ийн талаар илүү мэдээлэлтэй болсноос гадна тус сангаас хөрөнгө оруулах шаардлагатай нутаг орныхоо хэрэгцээг тодорхойлж, үйл ажиллагаанд нь хяналт тавин төрийн үйл хэрэгт оролцох боллоо. 

“Бид хөдөө орон нутгаар явж, иргэдтэй уулзаж байхад тэд Улаанбаатарт суугаа албаны хүн тухайн нутагт ямар ажил хийх нь хамгийн чухал, нэн тэргүүнд шаардлагатайг нутгийн иргэд шиг сайн мэддэггүй гэдгийг бидэнд дахин дахин хэлж байсан юм” гэж ШХА-ийн Хамтын ажиллагааны орлогч захирал Дийпак Элмер онцолж байна.

Монгол Улсад шууд ардчиллыг хэрэгжүүлэхэд манлайлан оролцож буй Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгийн газар иргэний нийгмийн байгууллагуудтай хамтран иргэдийн оролцоог зөвлөлдөх хэлбэр төдий бус харин иргэний эрх, төрийн байгууллагын үүрэг болгож шийдвэрлэхийг зорьж байна. Ингэхдээ тэд Швейцарь улсын 200 гаруй жилийн түүхтэй бүх нийтийн санал асуулгын загварыг жишиг болгож байна.

Өнгөрсөн нэгдүгээр сард Швейцарийн Аарау хот дахь Ардчиллын судалгааны төвөөс хоёр мэргэжилтэн айлчилж, дээрх чиглэлээр холбогдох албаны хүмүүстэй уулзаж, зөвлөмж өглөө. Тэд Монголын хуулийн мэргэжилтнүүд, иргэний нийгмийн тэргүүлэгчидтэй хамтран Монгол улсын иргэдийн болон төрийн байгууллагуудын хувьд хамгийн зөв оновчтой байж чадах бүх нийтийн санал асуулгын механизмыг бүрдүүлэх хууль эрхзүйн орчныг дүгнэн хэлэлцээд, шинээр боловсруулж буй Иргэдийн оролцооны тухай хуулийн төсөлд нэгтгэж, оруулах боломжийг судалсан юм.

Тэдний айлчлалын үеэр зохион байгуулсан шууд ардчиллыг төлөөллийн ардчилалтай хослуулах боломжийн талаарх олон нийтийн хэлэлцүүлэгт Ардчиллын судалгааны төвийн захирал, проф. доктор Ауэр Швейцарь улсын жишээн дээр шууд болон төлөөллийн ардчилал хэрхэн нэг нэгнээ нөхдөг талаар дэлгэрэнгүй танилцуулсан юм.

Тэрээр, шууд ардчилал гэдэг нь Монголчуудын хувьд цоо шинэ ойлголт биш гэдгийг хэлэхдээ Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 3-р зүйлээс иш татсан юм. Төрийн үйл хэрэгт иргэд шууд оролцох боломжтой талаар төлөөллийн ардчиллын тухай тодорхойлохоос өмнө дурьдсан байдгыг тэрээр онцоллоо.

ШХА-ийн Засаглалыг дэмжих, төвлөрлийг сааруулах хөтөлбөр нь Иргэдийн оролцооны тухай хуулийн төслийг боловсруулахад дэмжлэг үзүүлж байгаа бөгөөд 2015 онд УИХ-аас уг хуулийг хэлэлцэн батлах байх гэсэн хүлээлттэй байгаа.

Монгол Улсын эрх бүхий байгууллагаас гаргасан хүсэлтийн дагуу ЗДТС хөтөлбөрөөс тус улсад өрнөж буй шууд ардчиллын үйл явц, шийдвэр гаргах түвшинд хөдөө орон нутгийн иргэд хэрхэн оролцож буй туршлагыг харуулах, баримтжуулах зорилгоор туурвисан баримтат киног ивээн тэтгэсэн юм. Уг киног олон улсын кино наадмаас нэр хүндтэй шагнал хүртсэн найруулагч С. Бямба найруулан олны хүртээл болголоо.

Press release, 24.06.2015

Мэдлэгээ солилцож, мэдээллийн харилцан урсгал бий болгох төвийг олон улс, цаашлаад бүс нутгийн бичил уурхайн салбарт үүсгэн байгуулахаар олон улсын бичил уурхайчид Улаанбаатар хотноо чууллаа.

asm-knowledge-hub
Бичил уурхайн олон улсын мэргэжилтнүүд туршлага солилцохоор Улаанбаатар хотноо чууллаа. © SDC

Зургадугаар сарын 10-11-нд болсон Бичил уурхайн мэдлэгийн сүлжээг байгуулах олон улсын хэлэлцүүлэгт оролцсон Латин Америк, Ази, Африкийн орнуудын төлөөлөгчид Монголын бичил уурхайчдын туршлагаас суралцах зүйл их байна гэж үзэж байна.

Сүүлийн арван жил Монгол улсад эмх замбараагүй байсан бичил уурхайн салбарыг хуульчилж, зохион байгуулалтад оруулсан нь ийнхүү олон улсын бичил уурхайчдын нийгэмлэгийн анхаарлыг татах болжээ.

Тухайлбал, “Би олон оронд хувиараа ашигт малтмал олборлож буй газрыг үзсэн. Харин анх удаагаа бичил уурхайн талбайд орохдоо аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа авлаа” гэж олон улсын зөвлөх Феликс Хрушка ярьлаа. Тэрээр саяхан Баянхонгор аймаг дахь ХАМОДХ ТББ-ын бичил уурхайн талбарт ажиллаад иржээ.

Хувиараа ашигт малтмал олборлохыг хуулиар зохицуулсан Монгол улсын  амжилт, туршлага нь ийнхүү олон улсын бичил уурхайн мэдлэгийн төв байгуулахад тодорхой хувь нэмэр оруулж байгаа тухай Тогтвортой бичил уурхай төслийн захирал Пашинс Синго онцоллоо.

Харин Африкийн Ашигт малтмалын хөгжлийн төвийн зөвлөх Салвадор Мондлэйн “Намайг анх 2007 онд Монголд ирэхэд хувиараа ашигт малтмал олборлох ажиллагаа эмх замбараагүй, хуулийн зохицуулалтгүй байсан, харин одоо тэд хуулийн хүрээнд ажиллах болсон нь тун сайшаалтай” гэж үнэллээ.

Монгол Улсын Уул уурхайн яам, Ашигт малтмалын газраас Тогтвортой бичил уурхай төсөлтэй хамтран зохион байгуулсан дээрх хэлэлцүүлэгт дэлхийн 18 орны төрийн болон төрийн бус байгууллага, олон улсын байгууллага, зөвлөхүүд, бичил уурхайн салбарынхан, хөгжлийн бусад төсөл, сургалт, судалгааны байгууллагын 60 гаруй төлөөлөл болон бичил уурхайчид оролцлоо.       

Монголын бичил уурхайчдад олон улсын бичил уурхайн салбарын төлөөлөгчидтэй туршлага хуваалцаж, харилцан суралцах боломж олгохыг зорьсон нь биелэсэнд ноён Пашинс Синго сэтгэл хангалуун байгаагаа хэлэлцүүлгийн төгсгөлд илэрхийлсэн юм.