Ногоон алт төсөл: Бэлчээрийн доройтол тулгамдсан асуудал болсныг судалгаа нотоллоо

Local news, 23.06.2015

Монголын бэлчээрийн төлөв байдлын судалгаагаар нийт бэлчээрийн 65 хувь нь өөрчлөгдөж доройтсон болохыг тогтоосон байна. Үүнээс бэлчээрийн даац, сэргэх чадавхийг нь зөв зохицуулж, одоо ашиглаж буй хэлбэрээ өөрчилж чадвал хамгийн наанадаж гурван жилийн дотор сэргэх боломжтой бэлчээр ердөө 40 хувийг эзэлж байгааг судалгаа харууллаа.

herders-move-to-summer-camp
Зусландаа нүүж буй малчид. Увс аймгийн Ховд сум. Бэлчээр сэлгэн нүүх нь бэлчээрийг доройтохоос хамгаалах уламжлалт арга юм. © SDC

Харин харьцангуй бага, хэмжээгээр нь жишвэл нийт бэлчээрийн долоо орчим хувь нь байгалийн аясаар эргэн сэргэх чадвараа бүрэн алдаж цөлжихөд хүрсэн гэсэн цочроосон дүн гарчээ.

Бэлчээрийн төлөв байдлын үндэсний тайланг Монгол улсын Засгийн газарт хүлээлгэн өгөх зөвлөгөөн 2014 оны тавдугаар сарын 28-д болж зургаан жилийн туршид Ногоон алт төслийн дэмжлэгтэйгээр Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газар, Хөдөө аж ахуйн их сургууль, Газрын харилцаа геодези зураг зүйн газар хамтран хийсэн судлагааны ажлыг дүгнэн  хэлэлцлээ.

“Монгол улсын стратегийн чухал ач холбогдол бүхий салбарын хувьд бэлчээрийн чанарын асуудлыг хэлэлцэх нь маш ач холбогдолтой юм. Учир нь энэ салбар нь хүнсний аюулгүй байдал, хөдөөгийн иргэдийн ажлын байрны асуудал гээд чухал зүйлсийг багтаадаг” гэж ХХАА-н сайд Р. Бурмаа хэлсэн үгэндээ онцоллоо. 

Малын бэлчээр ихээхэн доройтож байгаа нь Монголын мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдалд нөлөөлж буйг судалгаа тогтоосон.

Уур амьсгалын өөрчлөлт болон хур тунадас багассаж, малын тоо хэт ихээр өсөж байгаа зэрэг нь Монгол орны нийт бэлчээр нутаг, түүний дотор хойд болон төвийн бүсийн бэлчээр эрчимтэй доройтоход үлэмж нөлөөлж байна.

Иймээс үндсэн төлөв байдлаа алдалгүй харьцангуй соргогоороо байгаа бэлчээрээ тогтвортой барих, доройтсон бэлчээрийн олон наст үет ургамлын сэргэлтийг дэмжих, идэмж муутай болон ашиггүй зүйл ургамлын хувь хэмжээг бууруулах, хөрсний элэгдэл, эвдрэлийг богино хугацаанд эрчимтэй сааруулах ашиглалтыг нэвтрүүлэх шаардлагатай байна. 

Мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, байгаль орчны бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний шинэ арга зүйг хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна. Гэвч, малын тоо бэлчээрийн даацаас үлэмж хэмжээгээр хэтэрсэн байгаа нь мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийг тогтвортой хөтлөхөд хамгийн гол саад бэрхшээл нь болсоор байна.

Нөгөө талаас нь авч үзвэл Монгол орны мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, хүнсний аюулгүй байдлын баталгаа болсон бэлчээрийн ашиглалтыг уур амьсгалын болон газар ашиглалтын өөрчлөлтөд зохицуулах, газрын бодлогыг шинэчлэн сайжруулах багагүй боломж байгааг уг тайланд онцолсон.

Тайлангаар бэлчээрийн төлөв байдал, чадавхийн үнэлгээ, мониторингийн цэгийн  дийлэнх нь төлөөлж байгаа Монгол орны нийт бэлчээрийн талаас илүү нь үндсэн төлөв байдлаа хараахан бүрэн алдчихаагүй, одоогийн ашиглалтын хэлбэрийг үндсээр нь өөрчилж чадваас 10 жилийн дотор сэргэн сайжрах боломжтой гэсэн дүн гарлаа.

Судалгааг бүрэн эхээр татаж авах (PDF, Pages 39, 2.3 MB)

Төслийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах вэвсайтаас авна уу.

www.greenmongolia.mn  

Press release, 17.09.2015

Монгол Улсын Засгийн газар, Дэлхийн Банк, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг  хамтран “Тогтвортой амьжиргаа” төслийн шинэ үе шатыг эхлүүлж байна

slpIII-launch
“Тогтвортой амьжиргаа” төслийн 3-р үе шат эхэллээ. © SDC / World Bank

Улаанбаатар хот, 2015 оны есдүгээр сарын 17. -- Төсөв, санхүүгийн үйл ажиллагааг ил тод, хариуцлагатай, иргэдийн хэрэгцээнд нийцэхүйц байдлаар зарцуулахад зориулагдсан 34.1 сая ам.долларын санхүүжилттэй Тогтвортой амьжиргаа төслийн үр шимийг орон нутийн иргэд хүртэнэ.

Дэлхийн банк, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг болон Сангийн яам хамтран “Тогтвортой амьжиргаа” төслийн гурав дахь үе шатыг өнөөдөр албан ёсоор эхлүүллээ. Гурван жилийн хугацаанд хэрэгжих энэхүү төсөл нь төсөв, санхүүгийн үйл ажиллагаанд олон нийтийн үүрэг оролцоог нэмэгдүүлэх замаар 2011 онд батлагдсан Төсвийн тухай хуулийн хэрэгжилтэд дэмжлэг үзүүлэх  зорилготой.

“Орон нутгийн хөгжлийн талаарх иргэдийн идэвх, санаачилгыг дэмжин, ил тодоор санхүүжүүлснээр иргэдийг чадавхижуулна” хэмээн Дэлхийн банкны Монгол дахь Суурин төлөөлөгч Жеймс Андерсон хэллээ.

Тогтвортой амьжиргаа төсөл өмнөх хоёр үе шатны үр дүнд суурилж хэрэгжих юм. Өмнөх хоёр үе шатны хүрээнд боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт түлхүү чиглэсэн 6000 гаруй төслийг санхүүжүүлсэн. Ингэснээр цаашид дэд бүтэц болон үйлчилгээний салбарт хөрөнгө оруулах боломжийг орон нутгийн засаг захиргаанд бий болгож байгаа юм. Төсвийн тухай хуулиар жил бүр орон нутгийн иргэдийн оролцоотойгоор шийдвэрлэдэг тодорхой санхүүжилтийг хуваарилдаг болсон.

“Тогтвортой амьжиргаа төсөл нь орон нутгийн иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх замаар орон нутгийн хөгжилд чухал үүрэг гүйцэтгэсэн. Монгол Улсын Засгийн газар болон Дэлхийн банк хамтран 2002 оноос хэрэгжүүлсэн энэхүү төслийн хүрээнд хөдөөгийн иргэд, малчид руу чиглэсэн хувийн хэвшлийн болоод улсын хөрөнгө оруулалт нэмэгдсэн” гэж Сангийн яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Х.Ганцогт хэллээ.

Төслийн хүрээнд 300 гаруй сумдад хувийн хэвшлийг дэмжин хөрөнгө оруулснаар хөдөөгийн эдийн засгийн хөгжилд дэмжлэг үзүүлжээ.

Орон нутгийн хэрэгцээ шаардлага, тэргүүлэх чиглэлийг тодорхойлох, төсөвлөх, хэрэгжүүлэх, хянах, үнэлэх үйл явцад иргэдийн оролцоог хангаж буй нутгийн захиргааны байгууллагад сайн засаглалыг дэмжих гүйцэтгэлийн урамшуулал болгож, орон нутгийн хөрөнгө оруулалтад зарцуулах нэмэлт хөрөнгийг шийдвэрлэж өгөх юм.

Төслийн гурав дахь үе шат нь орон нутгийн түвшинд, ялангуяа орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгө оруулалтыг иргэдийн хэрэгцээ шаардлагыг харгалзан үзэж төсвийн хөрөнгийг үр ашигтай зарцуулах боломжийг олгоно. Орон нутгийн удирдлагын чадавхийг дээшлүүлэх нь энэ төслийн гол зорилго юм” хэмээн Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн Хамтын ажиллагааны захирал Маркус Валдфогел хэллээ.

Төсөл нь Дэлхийн банкны бага орлоготой улсуудын сан болон Олон улсын хөгжлийн ассоциацийн 22.7 сая ам.долларын зээл, Швейцарийн Хөгжлийн агентлагийн 11.4 сая ам.долларын  буцалтгүй тусламжаар хэрэгжинэ.