Ногоон алт төсөл: Бэлчээрийн доройтол тулгамдсан асуудал болсныг судалгаа нотоллоо

Local news, 23.06.2015

Монголын бэлчээрийн төлөв байдлын судалгаагаар нийт бэлчээрийн 65 хувь нь өөрчлөгдөж доройтсон болохыг тогтоосон байна. Үүнээс бэлчээрийн даац, сэргэх чадавхийг нь зөв зохицуулж, одоо ашиглаж буй хэлбэрээ өөрчилж чадвал хамгийн наанадаж гурван жилийн дотор сэргэх боломжтой бэлчээр ердөө 40 хувийг эзэлж байгааг судалгаа харууллаа.

herders-move-to-summer-camp
Зусландаа нүүж буй малчид. Увс аймгийн Ховд сум. Бэлчээр сэлгэн нүүх нь бэлчээрийг доройтохоос хамгаалах уламжлалт арга юм. © SDC

Харин харьцангуй бага, хэмжээгээр нь жишвэл нийт бэлчээрийн долоо орчим хувь нь байгалийн аясаар эргэн сэргэх чадвараа бүрэн алдаж цөлжихөд хүрсэн гэсэн цочроосон дүн гарчээ.

Бэлчээрийн төлөв байдлын үндэсний тайланг Монгол улсын Засгийн газарт хүлээлгэн өгөх зөвлөгөөн 2014 оны тавдугаар сарын 28-д болж зургаан жилийн туршид Ногоон алт төслийн дэмжлэгтэйгээр Ус цаг уур, орчны шинжилгээний газар, Хөдөө аж ахуйн их сургууль, Газрын харилцаа геодези зураг зүйн газар хамтран хийсэн судлагааны ажлыг дүгнэн  хэлэлцлээ.

“Монгол улсын стратегийн чухал ач холбогдол бүхий салбарын хувьд бэлчээрийн чанарын асуудлыг хэлэлцэх нь маш ач холбогдолтой юм. Учир нь энэ салбар нь хүнсний аюулгүй байдал, хөдөөгийн иргэдийн ажлын байрны асуудал гээд чухал зүйлсийг багтаадаг” гэж ХХАА-н сайд Р. Бурмаа хэлсэн үгэндээ онцоллоо. 

Малын бэлчээр ихээхэн доройтож байгаа нь Монголын мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийн тогтвортой байдалд нөлөөлж буйг судалгаа тогтоосон.

Уур амьсгалын өөрчлөлт болон хур тунадас багассаж, малын тоо хэт ихээр өсөж байгаа зэрэг нь Монгол орны нийт бэлчээр нутаг, түүний дотор хойд болон төвийн бүсийн бэлчээр эрчимтэй доройтоход үлэмж нөлөөлж байна.

Иймээс үндсэн төлөв байдлаа алдалгүй харьцангуй соргогоороо байгаа бэлчээрээ тогтвортой барих, доройтсон бэлчээрийн олон наст үет ургамлын сэргэлтийг дэмжих, идэмж муутай болон ашиггүй зүйл ургамлын хувь хэмжээг бууруулах, хөрсний элэгдэл, эвдрэлийг богино хугацаанд эрчимтэй сааруулах ашиглалтыг нэвтрүүлэх шаардлагатай байна. 

Мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, байгаль орчны бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний шинэ арга зүйг хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна. Гэвч, малын тоо бэлчээрийн даацаас үлэмж хэмжээгээр хэтэрсэн байгаа нь мал аж ахуйн үйлдвэрлэлийг тогтвортой хөтлөхөд хамгийн гол саад бэрхшээл нь болсоор байна.

Нөгөө талаас нь авч үзвэл Монгол орны мал аж ахуйн үйлдвэрлэл, хүнсний аюулгүй байдлын баталгаа болсон бэлчээрийн ашиглалтыг уур амьсгалын болон газар ашиглалтын өөрчлөлтөд зохицуулах, газрын бодлогыг шинэчлэн сайжруулах багагүй боломж байгааг уг тайланд онцолсон.

Тайлангаар бэлчээрийн төлөв байдал, чадавхийн үнэлгээ, мониторингийн цэгийн  дийлэнх нь төлөөлж байгаа Монгол орны нийт бэлчээрийн талаас илүү нь үндсэн төлөв байдлаа хараахан бүрэн алдчихаагүй, одоогийн ашиглалтын хэлбэрийг үндсээр нь өөрчилж чадваас 10 жилийн дотор сэргэн сайжрах боломжтой гэсэн дүн гарлаа.

Судалгааг бүрэн эхээр татаж авах (PDF, Pages 39, 2.3 MB)

Төслийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээллийг дараах вэвсайтаас авна уу.

www.greenmongolia.mn  

Press release, 15.09.2015

Улаанбаатар хот, 2015-09-14-ны өдөр -- Улаанбаатар хотын гэр хороололд төрийн үйлчилгээг сайжруулах, иргэдийн оролцоотой төсвийн төлөвлөлтийг дэмжих “Хотын засаглал” төслийн нээлт өнөөдөр боллоо.

urban-governance
Улаанбаатар хотын гэр хорооллын иргэдэд төрийн үйлчилгээг хүртээмжтэйгээр хүргэх, гэр хорооллын хөгжилд иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэхэд Хотын засаглал төсөл хувь нэмрээ оруулна. © D. Davaanyam

Төслийг Швейцарийн хөгжлийн агентлагаас санхүүжүүлж, Азийн сан, Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газар (НЗДТГ)-тай хамтран ирэх дөрвөн жилийн хугацаанд хэрэгжүүлэх юм.

Төслийн нээлтийн үйл ажиллагаанд НЗДТГ, Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын алба, дүүрэг, хороод болон иргэний нийгмийн байгууллагуудын  төлөөлөл болох 150 гаруй хүн оролцож, төслийн зорилго, хүрэх үр дүн болон “Хотын засаглал” төслийг амжилттай хэрэгжүүлэхэд талууд хэрхэн хамтарч ажиллах талаар хэлэлцэв. 

“Иргэдийн шууд оролцоонд тулгуурласан нутгийн өөрөө удирдаx ёсыг улам бэxжүүлэxийн төлөө төрийн ажлын ил тод нээлттэй байдлыг хангаx, төрийн үйлчилгээний чанар xүртээмжийг дээшлүүлэx, иргэдийн эрүүл, аюулгүй амьдраx орчныг бүрдүүлсэн өрсөлдөx чадвартай хотыг бий болгоxын төлөө та бид зорьж байна” гэж Улаанбаатар xотын Заxирагчийн ажлын албаны дарга Б. Бадрал төслийн нээлтийн үйл ажиллагааны үеэр хэлэв. 

Төслийн хүрээнд нэн ялангуяа төрийн үйлчилгээ үзүүлэх болон төсвийн шийдвэр гаргах явцад иргэдийг оролцуулах дүүрэг, хороодын чадавхийг бэхжүүлэхэд анхаарах юм. Эдгээр зорилтуудыг биелүүлэхийн тулд нийслэл, дүүрэг, хороодын удирдлага болон иргэдтэй нягт хамтран ажиллаж, төрийн үйлчилгээ, хөрөнгө оруулалтуудыг иргэдийн эрэлт хэрэгцээнд улам нийцүүлэхэд дэмжлэг үзүүлнэ.

“Хотын засаглал төслийг эхлүүлж байгаа нь Монгол дахь Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн хувьд чухал үйл явдал юм. Учир нь, Швейцарийн хөгжлийн агентлаг засаглалыг дэмжих, төвлөрлийг сааруулах чиглэлээр анх удаа Улаанбаатар хоттой хамтран ажиллах боллоо” гэж  Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн Хамтын ажиллагааны захирал, Ерөнхий консул Маркус Валдфогел хэлсэн үгэндээ тэмдэглэсэн юм. 

Тэрбээр, цааш нь төсөл хэрэгжсэнээр гэр хорооллын иргэд өөрсдөд нь хамаатай шийдвэрүүдэд идэвхтэй, хариуцлагатай оролцдог болох бөгөөд орон нутгийн удирдлага ардчилсан, нээлттэй, иргэддээ үйлчилдэг болгоход иргэдийн оролцоог хөхүүлэн дэмжинэ гэсэн үг юм гэж онцоллоо.

“Олон талын хамтын ажиллагааны үр дүнд хэрэгжиж буй “Хотын засаглал” төсөл зорьсон үр дүндээ хүрнэ гэдэг итгэлтэй байна” гэж Азийн сангийн суурин төлөөлөгч Мелони Линдберг мөн энэ үеэр хэллээ. Тэрбээр, уг төслийн хүрээнд дараах зорилтуудын хэрэгжүүлэхээр дэвшүүлж байгааг онцлов. Үүнд:

  1. Иргэдийн оролцоотой төсвийн төлөвлөлтийн үйл явцыг дэмжиж, иргэдийн оролцоог нэмэгдүүлэх зорилгоор сонирхолтой, шинэлэг арга аргачлал, үйл ажиллагааг туршилтын журмаар хэрэгжүүлэх;
  2. Хорооны түвшинд нэн тэргүүнд сайжруулах шаардлагатай үйлчилгээний төрөл, хэлбэрийг тодорхойлж, өрсөлдөөнт байдлаар төсөл сонгон шалгаруулж, хэрэгжүүлэх;
  3. Хорооны иргэд, оршин суугчид болон орон нутгийн засаг захиргаа хоорондын харилцаа, уялдаа холбоог сайжруулах зорилгоор иргэдийн чадавхийг бэхжүүлэх сургалтын хөтөлбөр боловсруулж, хэрэгжүүлэх;
  4. Улаанбаатар хотын харъяа төрийн байгууллагын ажилтан, албан хаагчдын чадавхийг сайжруулж, тэдгээрийн үйл ажиллагааг илүү ил тод, хариуцлагатай, иргэдийн оролцоог хангасан байдлаар явуулахад чиглэсэн сургалтын хөтөлбөр боловсруулж, хэрэгжүүлэх;
  5. Иргэд, оршин суугчид болон төрийн албан хаагчдыг чадавхжуулах сургалтыг урт хугацаанд тогтвортой явуулах боломж, нөхцлийг бүрдүүлэх зорилгоор холбогдох байгууллага, институтыг тодорхойлж, бэхжүүлэх зэрэг болно.

Хотын засаглал төсөлд Улаанбаатар хотын 9 дүүргийн 33 гэр хорооны 330,000 гаруй оршин суугчдыг хамруулах бөгөөд төслийн хэрэгжилтэд Нээлттэй нийгэм форум, Транспэрэнси Интернэшинал Монгол, Ардчиллын боловсрол төв зэрэг төрийн бус байгууллагууд оролцох юм.