Emna Rumantscha
L’Emna internaziunala da la lingua rumantscha (Emna rumantscha) è vegnida lantschada sin iniziativa dal cusseglier federal Ignazio Cassis. Dapi l’onn 2021 vegn ella organisada dal DFAE en collavuraziun cun il chantun Grischun e cun la Lia Rumantscha. La finamira è da suttastritgar l’impurtanza da la plurilinguitad per la coesiun naziunala e per la politica exteriura da la Svizra cun metter l’accent sin la pli pitschna e pli veglia lingua naziunala svizra.
A Zuoz, en l’Engiadin’Ota, ha il cusseglier federal Ignazio Cassis lantschà l’idea d’organisar in’Emna internaziunala da la lingua rumantscha a chaschun dal tschientavel anniversari da la Lia Rumantscha ch’è vegnì festivà l’onn 2019. Per realisar quest’idea ha il Departament federal d’affars exteriurs (DFAE) collavurà cun il chantun Grischun e cun la Lia Rumantscha. L’emprima ediziun da l’Emna rumantscha ha gì lieu l’onn 2021. Dapi lura vegn ella organisada mintg’onn durant l’emna dals 20 da favrer, damai il di, cura ch’il rumantsch è daventà uffizialmain la quarta lingua naziunala svizra l’onn 1938 (leger la chascha qua sutvart).
L’Emna rumantscha cumenza mintgamai cun in’occurrenza uffiziala en Svizra u a l’exteriur, tranter auter cun la participaziun dal cusseglier federal Ignazio Cassis. Er las represchentanzas da la Svizra a l’exteriur giogan ina rolla impurtanta, cura ch’i va per promover la lingua e la cultura rumantscha en il pajais ospitant durant quest’emna. Ellas organiseschan inscunters, eveniments u curs da lingua.
N’emporta betg nua e co che l’Emna rumantscha vegn festivada, la finamira resta la medema. I va per suttastritgar l’impurtanza da la plurilinguitad per la coesiun naziunala, ma er per la politica exteriura svizra, e per far pli enconuschent il rumantsch ed il mintgadi multicultural en Svizra. «L’Emna rumantscha è l’occasiun da cundivider cun auters pajais l’experientscha da viver mintga di cun pliras culturas e cun ina gronda diversitad d’opiniuns. La diversitad nutrescha il dialog. Quel è pli impurtant che mai en il context geopolitic difficil actual», di il cusseglier federal Ignazio Cassis.
.jfif?w=1024&auto=format)
.jfif?w=1024&auto=format)
.jfif?w=1024&auto=format)
Rumantsch
Il rumantsch è ina lingua latina sco il talian, il franzos ed il catalan. El cumpiglia tschintg variantas regiunalas, ils uschenumnads idioms: sursilvan, sutsilvan, surmiran, puter e vallader. Ils idioms vegnan discurrids e scrits e disponan d’atgnas grammaticas e d’agens dicziunaris.
L’onn 1938 è il rumantsch vegnì renconuschì sco quarta lingua naziunala da la Svizra. 91,6 pertschient dals Svizzers han votà per l’artitgel constituziunal correspundent. Ina lingua da scrittira cuminaivla è stada necessaria, per ch’il rumantsch possia vegnir duvrà en l’administraziun. Uschia è vegnì creà l’onn 1982 il «rumantsch grischun».
En la retschertga la pli nova da l’Uffizi federal da statistica han 0,5 pertschient da la populaziun svizra inditgà il rumantsch sco ina da lur linguas principalas. Tenor la Lia Rumantscha han 40 000 persunas rumantsch sco lingua principala, 60 000 persunas discurran rumantsch e 100 000 persunas enclegian rumantsch.
Il DFAE s’engascha per ina repartiziun commensurada da las linguas tranter sias collavuraturas e ses collavuraturs. L’onn 2025 muntava la cumpart da las collavuraturas e collavuraturs cun rumantsch sco lingua principala a 0,5 pertschient. En tut han 29 persunas enconuschientschas dal rumantsch; 15 dad ellas èn bilinguas.
Kommunikation EDA
3003 Bern